No to jestem ciut nietrzeźwy to i skłonny do zwierzeń bardziej. Także trochę się po produkuję o zajęciu komentowaniem zwanym, a później zadam jakże ważne dla mnie pytanie.
Dobra to najpierw o specyfice komentowania meczów w różnych mediach, różnicach pomiędzy nimi i największych trudnościach.
Najpierw może ogólnie co mi sprawia największy problem podczas komentowania. Na początku największą trudnością było dla mnie krytykowanie zachowań graczy. Z tego co pamiętam, a zaczynałem się bawić w relacje za pomocą TSa i radia headshot to mało co słychać było jak wytykałem błędy graczom takie błędy popełniającym - i to czasem błędy karygodne. Lekiem dość szybko na całą sytuację okazał się mój współkomentator DirectC. On ze szczerością i krytyką problemów nigdy żadnych nie miał, co mogę powiedzieć więcej to odniosłem wrażenie, że nawet to bardzo lubi (krytykować znaczy i to w dużej mierze zasadnie), dlatego głównie dzięki niemu ta moja cukierkowość szybko w dużym stopniu zanikła i krytyka mi straszna nie jest. Może przez to, że się ostatnio rozbestwiłem mogę mieć problem z nadmierną krytyką, ale to tylko mi czasami świta i to słabo przekonująco.
Drugim ogólnym problemem, który jest dość widoczny to brak przygotowania, gdzie takie przygotowanie jest mi potrzebne. AA znam bardzo dobrze, ale mimo wszystko do wiedzenia wszystkiego na każdej mapie i tym bardziej o każdym zespole to brakuje mi sporo. Jeśli gdzieś wypadnie jakiś mecz z nieznanymi mi zespołami, tudzież na mapie, którą znam ledwie z publika albo niereprezentatywnej ilości sparów/treningów/meczów i go komentuję to te braki w wiedzy ciężko mi zatuszować samym "głupim gadaniem". Tak błyskotliwy nie jestem. Koronny przykład to finał mistrzostw województw na mapie SF Watertreatment, który jeszcze przez jakiś nie zostanie opublikowany (a mam ten plik z relacją dość długo) właśnie z tego powodu, że to najgorsza kupa w moim wykonaniu (Tehace zresztą też dumny z niej nie jest). I ostatnia rzecz, która mi sprawia trudność bez względu na rodzaj relacji to opanowanie w związku z liczbą "słowo lub zwrototworów". Czasami przesadzam i to co jest zabawne w danym momencie podczas relacji dla mnie, później okazuje się albo naciągane, albo przesadzone, albo po prostu głupie i nieśmieszne dla prawie każdego widza.
Mógłbym napisać więcej, ale samobiczowanie to jednak sport mało atrakcyjny na dłuższą wypowiedź.

Może o różnicach przeze mnie spostrzeżonych (pewnie mało oryginalnych) w komentowaniu w radiu i telewizji. Komentowanie na zasadzie radia, czy to przez TSa, czy jak rzeczywiste radio - ogólnie tzw. shoutcast - to rzecz chyba ciut dla mnie łatwiejsza. Czemuż to? Ano temuż, że nie musimy być specjalnie kreatywni podczas takiej relacji. Zasadniczo minimum to opis tego co się dzieje. Nie musimy być specjalnie kreatywni, nie musimy tworzyć jakichś teorii dotyczących rozgrywki. Większości ludzi wystarczy jak w miarę dokładnie opiszemy co się dzieje na serwerze i będziemy umieli jakoś to podsumować. Jedyną ważniejszą rzeczą w radiu jest umiejętność oddawania tempa/dynamiki rozgrywki za pomocą samego głosu. Słuchaczom się wtedy przyjemniej odbiera wszelkie zdarzenia w meczu jeśli za pomocą samego tonu głosu potrafią odczytać, czy potyczka jest szybka lub o dużą stawkę.
Z videocastem jest ogólnie o wiele trudniej. Tutaj naprawdę można popełnić masę błędów. Samo opisywanie tego co się dzieje nie jest najlepszym pomysłem, gdyż widz widzi dokładnie to samo co my. Czyli na dłuższą metę jest to mało produktywne. Przy VC ważniejsze są jakieś ciekawe obserwacje dotyczące sposobu gry, zastosowanej taktyki albo graczach, czy samej mapie. W jednym aspekcie jest na pewno łatwiej. Chodzi mi o ciszę. W shoutcaście cisza to Twój największy wróg, a już przy VC może być ona Twoim sprzymierzeńcem (np. kluczowy moment rundy przy walce 1v1). Jednak zasada jest taka, że po to jest komentator, żeby komentował. Widz zawsze może sobie głos wyłączyć (sam tak niejednokrotnie podczas meczów piłki kopanej tak robiłem) i musimy go przekonać żeby tego nie robił :-D
Ostatnią rzeczą, która drastycznie zmienia komentowanie rozgrywek e-sportowych na rzecz o wiele trudniejszą, a już szczególnie w naszym kochanym AA to praca kamerą. Oj to jest naprawdę coś co czyni prowadzącego relację jednocześnie kamerzystą i komentatorem. O ile bycie na fotelu eksperta to właściwie przyjemność, o tyle walka z obrazem i jednoczesne produkowanie się werbalne naprawdę nie jest łatwe. Oczywiście z kolejnymi relacjami jest lżej, ale nie raz można się pogubić, albo w mówieniu albo w pokazywaniu meczu, co zdarzyło mi się mnóstwo razy, szczególnie przy solowym występie.

Pisać mógłbym i pisać o tej całej zabawie w komentarz, ale w końcu chciałbym jakoś to zacząć kończyć. To może opisze dylematy jakie zawsze mną targają podczas komentowania.
1. Czy mam nastawić się z informacjami na gracza obytego z grą/mapą, czy raczej na widza, który AA widzi po raz pierwszy?
2. Czy lepiej jest skakać kamerą w poszukiwaniu akcji, czy raczej minimalizować przeskoki i postarać się śledzić gracza, który tej akcji może mieć potencjalnie najwięcej?
3. Lepiej wytykać błędy, czy lepiej chwalić za coś graczy, czy może zachować formę neutralną na ile to możliwe?
4. Czy poświęcać więcej czasu na dłuższy wstęp dotyczący opisu mapy, drużyn, rozgrywek, czy ograniczyć to do minimum, a skoncentrować się na relacji lub ewentualnie rozwinąć obserwacje pomeczowe, w tym i te dotyczące danych rozgrywek, sytuacji drużyn itp.?
5. Zapraszać sprawdzonych "ekspertów", czy może eksperymentować z potencjalnymi chętnymi i nieznanymi?
6. W ogóle komentować samemu?
7. Bardziej zaangażować się w relacje i ich ilość, czy może zacząć robić program o AA kosztem relacji?
8. Wszelka krytyka, komentarze, porady i uwagi mile widziane.